De dood van Stalin (1953)


(©!!!)
Ik ben geboren in Moravië, het centrale deel van voormalige Tsjecho-Slowakije, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Al snel na de communistische machtsovername in 1948 kregen mijn ouders  veel politieke problemen en in een poging om aan de aandacht van de  machthebbers te ontsnappen verhuisden ze met ons, hun twee kleine kinderen, naar een stadje in Slowakije.

Ik heb er bijna mijn hele lagere school doorgelopen: buiten en op school sprak (en schreef) ik Slowaaks en thuis Tsjechisch, en al lijken die twee talen op elkaar, het zijn toch twee aparte talen met een aparte spelling. Je leefde als het ware in twee aparte werelden, in alle opzichten, omdat  je zelfs als kind heel duidelijk voelde dat de werkelijkheid buitenshuis anders was dan datgene wat je thuis hoorde.

Vanaf de derde klas lagere school hadden wij al Russisch, overal hingen grote portretten van Marx, Lenin, Stalin en onze eigen president. Zelfs op het spoorwegstation hing nog een opschrift: "Met de Sovjet-Unie voor altijd" en "Lang leve de roemrijke communistische partij"…

Thuis bleek dezelfde roemrijke partij aanzienlijk minder populair te zijn. Mijn vader vertelde over de hongersnood en de vervolgingen in Rusland, en ergerde zich aan de funeste invloed van de politiek op alles, terwijl mijn idealistische moeder om het verlies van het vrije Tsjecho-Slowakije treurde.

Mijn broer en ik namen dit alles vrij rustig op. Blijkbaar ging het zo in je leven, want iets anders kende je op die leeftijd niet. Een enkele keer kwamen die twee werelden toch in een botsing. Toen ik tien jaar oud was, overleed Stalin en die dag heerste er op onze school, met grotendeels jonge communistische leraren, een  ware grafstemming: geen lessen maar treurige toespraken, toespelingen op de einde van de vrede, want wie moest ons nu beschermen tegen de agressie van het Westen, tegen die oorlogshitsers, nu onze beschermer dood was gegaan...

Totaal in paniek kwam ik naar huis, huilend, met de verwachting dat mijn wereld in elkaar ging storten. Mijn moeder schrok natuurlijk toen zij mij zo zag binnenkomen en vroeg wat er gebeurd was. Toen zij begreep dat ik huilde om de dood van Stalin begon zij ook te huilen en drukte mij  tegen zich aan, maar om een ander reden: zij vond het verdrietig dat ik op mijn leeftijd al zo door de propaganda werd beïnvloed…

[naam bij de redactie bekend]
 home    :     "gewone mensen"