| Ex libro XXIII
Campani ad
Hannibalem
defecerunt. Nuntius
Cannensis victoriae, Mago, Carthaginem missus anulos aureos corporibus
occisorum detractos in vestibulo curiae effudit, quos excessisse modii
mensuram traditur. Post
quem nuntium Hannon, vir ex Poenis nobilibus, suadebat senatui
Carthaginensium
ut pacem a populo Romano peterent, nec tenuit obstrepente Barcina
factione.
Claudius
Marcellus
praetor ad Nolam, eruptione adversus Hannibalem ex oppido facta,
prospere
pugnavit.
Casilinum a
Poenis
obsessum ita fame vexatum est ut lora et pelles scutis detractas et
mures
inclusi essent. Nucibus
per Vulturnum amnem a Romanis missis vixerunt.
Senatus ex
equestri
ordine hominibus CXCVII suppletus est.
L. Postumius
praetor
a Gallis cum exercitu caesus est.
Cn. et P.
Scipiones
in Hispania Asdrubalem vicerunt et Hispaniam suam fecerunt.
Reliquiae Cannensis exercitus in
Siciliam relegatae sunt, ne decederent inde nisi finito bello.
Sempronius Gracchus cos. Campanos
cecidit.
Claudius Marcellus praetor Hannibalis
exercitum ad Nolam proelio fudit et vicit, primusque tot cladibus
fessis
Romanis meliorem spem belli dedit.
Inter Philippum, Macedoniae regem,
et Hannibalem societas iuncta est.
Praeterea in Hispania feliciter
a Publio et [Cnaeo Scipionibus, in Sardinia a]
Manlio praetore adversus
Poenos res gestas continet, a quibus Hasdrubal dux et Mago et Hanno
capti.
Exercitus Hannibalis per hiberna
ita luxuriatus est ut corporis animique viribus enervaretur.
|
From book 23
[216
BCE] The Campanians sided with Hannibal. Mago
was sent to Carthage
to bring the news of the victory at Cannae. At the entrance of the Senate
building, he poured out the golden rings taken from the bodies of those
killed in action; it is said that there were a great many of
them. After
this news, a Carthaginian nobleman named Hanno,
argued that the Carthaginian Senate should offer a peace treaty to the
Roman people, but he was unsuccessful because the faction of the
Barcids
protested.
At Nola, praetor
[Marcus]
Claudius
Marcellus, made a sally against Hannibal, and was successful.
Casilinum was
besieged
by the Carthaginians and the garrison suffered so much from hunger that
they ate thongs, the hides that they had removed from their shields,
and
even mice. They
survived on nuts that were sent down the Vulturnum by the Romans.
The Senate
was
supplemented with hundred and seventeen new members of the equestrian
order.
Praetor
Lucius
Postumius and his army were killed by the Gauls.
In Hispania,
Gnaeus
and Publius [Cornelius] Scipio defeated Hasdrubal
and made Hispania theirs.
The survivors of the army of Cannae
were sent to Sicily,
and were not to return before the end of the war.
Consul
Sempronius Gracchus defeated the Campanians.
Praetor Claudius Marcellus routed
and defeated the army of Hannibal near Nola, and gave the Romans, tired
by so many defeats, a better hope for the war.
[215] A
treaty was concluded between king Philip[V]
of Macedonia
and Hannibal.
It [book 23] also contains an account
of successful fights against the Carthaginians in Hispania, waged by
Publius
[and Gnaeus Cornelius Scipio, and on Sardinia by]
praetor Manlius.
They captured general Hasdrubal, Mago, and Hanno.
In its winter camps, Hannibal's
army got so used to luxury, that it was weakened in mind and body.
|
| Ex libro XXIV
Hieronymus,
Syracusanorum
rex, cuius pater Hiero amicus populi R. fuerat, ad Carthaginiensis
defecit
et propter crudelitatem superbiamque a suis interfectus est.
Tib.
Sempronius
Gracchus procos. prospere adversus Poenos et Hannonem ducem ad
Beneventum
pugnavit servorum maxime opera, quos liberos esse iussit. Claudius
Marcellus cos. in Sicilia, quae prope tota ad Poenos defecerat,
Syracusas
obsedit.
Philippo,
Macedonum
regi, bellum indictum est, qui ad Apolloniam nocturno bello obpressus
fugatusque
Macedoniam cum prope inermi exercitu profugit. Ad
id bellum gerendum M. Valerius praetor missus.
Res praeterea
in
Hispania a P. et Cn. Scipionibus adversus Carthaginienses gestas
continet. A
quibus Syphax, rex Numidiae, in amicitiam adscitus, qui a Masinissa,
Massyliorum
rege, pro Carthaginiensibus pugnante, victus in Hispaniam ad Scipionem
cum magna manu transiit contra Gades, ubi angusto freto Africa et
Hispania
dirimuntur.
Celtiberi
quoque
in amicitiam recepti sunt. Quorum
auxiliis adscitis tunc primum mercennarium militem Romana castra
habuerunt.
|
From book 24
King
Hieronymus
of Syracuse,
whose father Hiero had been a friend of the Roman people,
defected to the Carthaginians and was murdered because of his cruelty
and
pride.
[214] Proconsul
Tiberius Sempronius Gracchus successfully fought against the
Carthaginians
and their leader Hanno near Beneventum, receiving great help from
slaves,
whom he ordered to be liberated. On
Sicily, which had almost completely transferred its loyalty to the
Carthaginians,
consul [Marcus] Claudius Marcellus besieged Syracuse.
War was
declared
against king Philip of Macedonia, who was surprised during a nocturnal
battle at Apollonia and was forced to flee to Macedonia with an almost
disarmed army. Praetor
Marcus Valerius was sent out to wage this war.
[213] It
[book 24] also contains an account of the war fought in Hispania
against
the Carthaginians by Publius and Gnaeus [Cornelius] Scipio. They
received king Syphax
of Numidia as friend. He had been defeated by king Massinissa
of the Massylians, who fought for the Carthaginians, and had crossed,
with
a large army, to Scipio in Hispania near Gades, where Africa and
Hispania
are separated by a narrow strait.
The
Celtiberians
were received as friends too. When
their help had been invoked, for the first time, a Roman camp included
mercenaries.
|
| Ex libro XXV
P. Cornelius
Scipio,
postea Africanus, ante annos aedilis factus.
Hannibal
urbem
Tarenton praeter arcem, in quam praesidium Romanorum fugerat, per
Tarentinos
iuvenes, qui se noctu venatum ire simulabant, cepit.
Ludi
Apollinares
ex Marci carminibus, quibus Cannensis clades praedicta fuerat,
instituti
sunt.
A Q. Fulvio
et
Ap. Claudio coss. adversus Hannonem, Poenorum ducem, prospere pugnatum
est.
Tib.
Sempronius
Gracchus procos. ab hospite suo Lucano in insidias deductus a Magone
interfectus
est.
Centenius
Paenula,
qui centurio militaverat, cum petisset a senatu ut sibi exercitus
daretur
pollicitusque esset, si hoc impetrasset, de Hannibale victoriam, VIII
milibus
acceptis militum dux factus conflixit acie cum Hannibale et cum
exercitu
caesus est.
Capua obsessa
est
a Q. Fulvio et Ap. Claudio coss.
Cn. Fulvius
praetor
male adversus Hannibalem pugnavit. In
quo proelio XX milia hominum ceciderunt; ipse cum equitibus CC effugit.
Claudius Marcellus Syracusas expugnavit
tertio anno et ingentem virum gessit. In
eo tumultu captae urbis Archimedes intentus formis, quas in pulvere
descripserat,
interfectus est.
P. et Cn. Scipiones in Hispania
tot rerum feliciter gestarum tristem exitum tulerunt, prope cum totis
exercitibus
caesi anno octavo quam in Hispaniam ierunt. Amissaque
eius provinciae possessio foret, nisi L. Marci, equitis Romani, virtute
et industria contractis exercituum reliquiis, eiusdem hortatu bina
castra
hostium expugnata essent. Ad XXVII
milia caesa, ex mille octingentos, praeda ingens capta. Dux
Marcius appellatus est.
|
From book 25
Publius
Cornelius
Scipio, later called Africanus, was made aedile
before he had reached the minimum age.
[212] Aided
by a group of young Tarentines who pretended to go out hunting during
the
night, Hannibal captured Tarentum, except for the citadel, to which the
Roman garrison had escaped.
The Games of
Apollo
were organized in accordance with the Oracles of Marcius, which had
predicted
the disaster at Cannae.
Consuls
Quintus
Fulvius and Appius Claudius successfully fought against the
Carthaginian
leader Hanno.
Proconsul
Tiberius
Sempronius Gracchus, led into an ambush by his host in Lucania, was
killed
by Mago.
Centennius
Paenula,
who had served as a centurion, asked the Senate to give him an army and
promissed a victory over Hannibal if he received it, received eight
thousand
soldiers, was made general, engaged Hannibal, and was slain with his
army.
Capua was
besieged
by consuls Quintus Fulvius and Appius Claudius.
Praetor
Gnaeus
Fulvius unsuccessfully fought against Hannibal. Twenty
thousand men were killed in action, but he himself escaped with two
hundred
cavalry.
In the third year, [Marcus] Claudius
Marcellus took Syracuse, and behaved himself as a great man. In
the chaos of the captured city, Archimedes,
concentrated on the figures he had drawn in the sand, was murdered.
After many successes, Publius and
Gnaeus [Cornelius] Scipio met with a sad end in the eighth year after
their
arrival in Hispania, when they were massacred with almost their entire
army. Possession
of that province
would have been lost, had not the remnants of the armies been regrouped
by the valor and energy of Lucius Marcius [Septimus], a Roman knight,
who encouraged the soldiers and stormed two enemy camps. About
twenty-seven thousand were killed; thousand and eighty men and an
enormous
booty were captured Marcius was
surnamed Dux, Leader.
|