Spijkers op laag water

Website NOS Journaal (29 oktober 2009)

Al vijftig jaar maakt hij met zijn toverdrank de Romeinen het leven zuur: Asterix de Galliër. Op 29 oktober 1959 verscheen zijn eerste verhaal in het Franse stripblad Pilote. Hoewel tekenaar Uderzo en schrijver Goscinny als geen ander het oude Gallië en Rome tot leven weten te wekken, slaan ze soms de plank mis.

"Asterix is een bron van misverstanden. En een belangrijke ook", stelt historicus en stripliefhebber Jona Lendering, die binnenkort een boek publiceert met hardnekkige misverstanden over de klassieke oudheid. "Mensen herhalen misverstanden uit Asterix te goeder trouw. Ze denken dat het waar is wat er in de strips staat."
 
"Een simpel voorbeeld zijn de standbeelden van de Romeinen, die zijn wit in de strip. Maar we weten dat die gekleurd zijn geweest in de oudheid." In zijn boek Spijkers op laag water legt Lendering uit hoe de standbeelden oorspronkelijk "kitscherig" groen, paars en rood geweest zijn en dat pas in de loop der eeuwen ze tot hun statig wit zijn verwassen.

Muggenzifterij

Ook de Romeinse soldaten waar Obelix zo graag de helmen van verzamelt zijn niet historisch verantwoord. "Alle soldaten hebben een type harnas aan dat pas na keizer Claudius gangbaar is geworden, rond het jaar vijftig. Ze zijn dus een eeuw te jong. Bovendien hebben alle Romeinen hetzelfde uniform aan. Het idee dat alle soldaten uniform gekleed moeten gaan, is een negentiende-eeuws concept. De Romeinen hadden allerlei soorten harnassen tegelijk aan."

Toch vindt Lendering dit soort schoonheidsfoutjes muggenzifterij. "Als historicus zie ik natuurlijk de ene fout na de andere, maar ik ben gelukkig niet alleen historicus. Je ziet ook veel contemporaine grappen, en die zijn veel leuker."

Bevredigender

"Neem Asterix en het ijzeren schild. Daar zit de hele tijd de grap in dat de mensen niet willen toegeven dat ze door de Romeinen zijn verslagen. Dat album speelt zich niet zonder reden af in Vichy. De Fransen hadden lange tijd immers veel moeite om toe te geven dat ze door de Duitsers verslagen waren. Dat soort grappen vind ik veel interessanter en ik moet er ook veel harder om lachen."

Het blijven tenslotte stripverhalen, waarschuwt Lendering, geen geschiedenisboeken. "Je leest Suske en Wiske en de kale kapper ook niet als een verhaal over de Filistijnen en de Joden. Het gaat over de twintigste eeuw en je moet het in die context zien. Dat is veel bevredigender dan fouten gaan aanwijzen."